Cấu trúc xuất dữ liệu đối với câu hỏi nhiều lựa chọn từ các nền tảng khảo sát trực tuyến như Google Forms hoặc Microsoft Forms thường không tương thích trực tiếp với cấu trúc khai báo biến của phần mềm SPSS. Do đó, khi thu thập dữ liệu khảo sát từ Google Forms, nhà nghiên cứu cần thực hiện một số bước xử lý trung gian trước khi có thể nhập và phân tích dữ liệu câu hỏi nhiều trả lời trong SPSS.
Giả sử một câu hỏi nhiều lựa chọn được thiết kế trên Google Forms với cho phép người trả lời chọn nhiều phương án.
Kết quả phản hồi của người tham gia khảo sát được tải xuống dưới dạng tệp Excel, trong đó các phương án được lựa chọn được ghi nhận theo cấu trúc như minh họa trong bảng dữ liệu.
Cách trình bày dữ liệu câu hỏi nhiều lựa chọn trong tệp Excel như trên tương ứng với phương án mã hóa câu hỏi nhiều trả lời thứ nhất, đã được trình bày trong nghiên cứu về mã hóa, nhập liệu và xử lý câu hỏi nhiều lựa chọn bằng SPSS.
VIDEO HƯỚNG DẪN:
Theo phương án mã hóa này, mỗi cột dữ liệu đại diện cho một phương án trả lời mà người tham gia có thể lựa chọn. Tuy nhiên, trong dữ liệu xuất từ Google Forms, các phương án trả lời lại được gộp chung trong một cột duy nhất và được phân tách bằng dấu phẩy hoặc trong một số trường hợp là dấu chấm phẩy. Vì vậy, cần tiến hành tách dữ liệu sao cho mỗi phương án trả lời được đặt trong một cột riêng biệt nhằm đảm bảo phù hợp với cấu trúc mã hóa và yêu cầu phân tích của SPSS. Quy trình xử lý và chuyển đổi dữ liệu câu hỏi nhiều trả lời từ Google Forms sang SPSS được thực hiện theo các bước tiếp theo.
Xem thêm: Giáo trình xử lý SPSS có dữ liệu thực hành
Xem thêm: Cách xử lý số liệu SPSS toàn tập mới nhất
Bước 1: Chuẩn bị file dữ liệu khảo sát ở định dạng Excel
Dữ liệu khảo sát thu thập từ Google Forms được hệ thống tự động tổng hợp dưới dạng một trang tính Google Sheet. Để phục vụ cho quá trình phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS, cần chuyển đổi trang tính này sang định dạng Excel với phần mở rộng .xls hoặc .xlsx. Thao tác được thực hiện bằng cách truy cập vào menu File, chọn Download, sau đó chọn định dạng Microsoft Excel (.xlsx) để tải dữ liệu về máy.
Bước 2: Mã hóa đáp án dưới dạng số
Đối với câu hỏi nhiều trả lời, ví dụ câu hỏi: “Anh/Chị đã dùng điện thoại thương hiệu gì?”, các phương án trả lời bao gồm:
- iPhone 2. Samsung 3. Vsmart
- Oppo 5. Huawei 6. Khác
Mỗi phương án được gán một giá trị số cụ thể để phục vụ cho việc khai báo biến và giá trị trong SPSS tại mục Values. Tuy nhiên, dữ liệu xuất ra từ Google Forms thường ở dạng văn bản thay vì dạng số mã hóa. Do đó, cần tiến hành chuyển đổi các đáp án văn bản sang giá trị số tương ứng bằng công cụ Replace trong Excel.
Tại giao diện Excel, sử dụng tổ hợp phím Ctrl + H để mở hộp thoại Find and Replace.
– Trong ô Find what, nhập nội dung đáp án ở dạng văn bản;
– Trong ô Replace with, nhập giá trị số mã hóa tương ứng.
– Sau đó chọn Replace All để thay thế toàn bộ các giá trị văn bản bằng giá trị số.
Tiến hành thao tác tương tự cho tất cả các phương án trả lời còn lại. Sau khi hoàn tất việc thay thế, dữ liệu trong file Excel sẽ được chuyển hoàn toàn sang dạng số mã hóa.
Bước 3: Tách các đáp án thành các cột riêng biệt
Tiếp theo, cần tách các đáp án của câu hỏi nhiều trả lời thành từng cột để phù hợp với cấu trúc dữ liệu trong SPSS. Trước hết, chọn toàn bộ cột chứa dữ liệu bằng cách nhấp chuột vào tiêu đề cột, sau đó chuyển sang tab Data và chọn công cụ Text to Columns.
Khi hộp thoại Convert Text to Columns Wizard xuất hiện, chọn kiểu tách dữ liệu là Delimited và nhấn Next để tiếp tục.
Tại bước lựa chọn ký tự phân tách, nếu các đáp án được ngăn cách bằng dấu phẩy thì chọn Comma; nếu ngăn cách bằng dấu chấm phẩy thì chọn Semicolon. Trong trường hợp minh họa, các đáp án được phân tách bằng dấu phẩy nên lựa chọn Comma, sau đó nhấn Next.
Ở bước tiếp theo, xác định vị trí lưu dữ liệu sau khi tách tại mục Destination. Do dữ liệu gốc nằm ở cột A, không nên ghi đè lên vị trí này mà cần chọn các cột khác như B, C, D. Trong ví dụ, dữ liệu được lưu bắt đầu từ ô B1.
Nếu hệ thống hiển thị thông báo xác nhận ghi đè dữ liệu, chọn OK để tiếp tục.
Sau khi hoàn tất, kết quả tách dữ liệu sẽ hiển thị thành nhiều cột riêng biệt tương ứng với từng lựa chọn trả lời được bôi đỏ.
Phần dữ liệu bôi đỏ này cần được sao chép và dán vào các biến tương ứng trong SPSS.
Cuối cùng, tiến hành xử lý câu hỏi nhiều lựa chọn trong SPSS theo các bước phân tích thông thường. Như vậy, quy trình chuyển đổi dữ liệu câu hỏi nhiều trả lời từ Google Forms sang SPSS đã được thực hiện hoàn chỉnh.