Phân tích biến điều tiết (Moderator) trên SmartPLS 4

2.1. Biểu diễn biến điều tiết trên sơ đồ SMARTPLS 4

Trong trường hợp người nghiên cứu chưa nắm rõ cách sử dụng các công cụ để xây dựng sơ đồ mô hình, cần tham khảo trước nội dung hướng dẫn về vẽ mô hình và thao tác xuất/nhập dự án trên phần mềm SMARTPLS 4.

Sau khi thiết lập mối quan hệ tác động trực tiếp từ biến Workload đến biến Stress, tiếp tục sử dụng công cụ mũi tên Connect. Tại bước này, người dùng nhấp chọn biến điều tiết Support, giữ chuột và kéo thả vào đường liên kết trực tiếp từ Workload sang Stress để xác định vai trò điều tiết của biến Support trong mô hình nghiên cứu.

Nếu thao tác được thực hiện đúng, trên sơ đồ sẽ xuất hiện một mũi tên nét đứt hướng từ biến Support đến mối quan hệ trực tiếp giữa Workload và Stress, thể hiện tác động điều tiết theo đúng nguyên tắc mô hình hóa trong SMARTPLS 4.

Tiếp theo, tiến hành các bước tương tự đối với biến điều tiết Workout. Sau khi hoàn tất, sơ đồ mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm đầy đủ các mối quan hệ tác động trực tiếp và điều tiết theo thiết kế ban đầu.

Tại thời điểm này, quá trình biểu diễn các biến điều tiết trên diagram đã được hoàn thành. Các thao tác thực hiện trên SMARTPLS 4 được đánh giá là đơn giản, trực quan và tiết kiệm thời gian hơn đáng kể so với các phiên bản trước, vốn yêu cầu nhiều bước xử lý phức tạp hơn.

2.2 Phân tích biến điều tiết (moderator) trên SMARTPLS 4

Tại giao diện diagram của phần mềm SMARTPLS 4, người nghiên cứu chọn nút Calculate và tiếp tục lựa chọn chức năng Bootstrapping để tiến hành phân tích.

Sau khi lựa chọn, một cửa sổ thiết lập bootstrapping sẽ xuất hiện. Tại đây, người nghiên cứu tiến hành cấu hình các tham số phân tích theo thiết lập tương ứng và nhấn Start calculation để bắt đầu quá trình tính toán. Hướng dẫn chi tiết về cách thiết lập bootstrapping có thể tham khảo trong các tài liệu hướng dẫn chuyên sâu về SMARTPLS.

Sau khi quá trình bootstrapping hoàn tất, phần mềm SMARTPLS 4 sẽ hiển thị bảng kết quả đầu ra (output). Người nghiên cứu truy cập vào mục Path Coefficients, sau đó lựa chọn các chỉ số Mean, STDEV, T values và p values trong menu bên trái để xem kết quả ước lượng của mô hình.

Trong quá trình xử lý biến điều tiết trên SMARTPLS 4, mặc dù trên sơ đồ mô hình (diagram) không thể hiện mũi tên tác động trực tiếp từ biến điều tiết đến biến phụ thuộc, phần mềm vẫn mặc định tính toán các tác động này. Cách tiếp cận này tuân theo nguyên tắc đánh giá mối quan hệ điều tiết nhằm hạn chế việc thổi phồng mức độ ảnh hưởng của biến tương tác trong mô hình nghiên cứu.

Việc diễn giải kết quả phân tích biến điều tiết được thực hiện thông qua các chỉ số p values và Original sample (O) của các mối quan hệ tương tác tác động lên biến phụ thuộc, với mức ý nghĩa thống kê được xác định ở độ tin cậy 95%.

– Cụ thể, nếu giá trị p values của mối quan hệ tương tác nhỏ hơn 0.05, có thể kết luận tác động điều tiết có ý nghĩa thống kê và biến điều tiết thực sự đóng vai trò điều tiết trong mô hình nghiên cứu. Ngược lại, nếu giá trị p values lớn hơn 0.05, tác động điều tiết không có ý nghĩa thống kê và biến điều tiết không thể hiện vai trò điều tiết trong mô hình.

– Bên cạnh đó, dấu của hệ số tác động điều tiết tại cột Original sample (O) được sử dụng để xác định chiều hướng điều tiết. Nếu hệ số mang giá trị âm, biến điều tiết thể hiện tác động điều tiết tiêu cực; ngược lại, nếu hệ số mang giá trị dương, biến điều tiết thể hiện tác động điều tiết tích cực.

Trong ví dụ thực nghiệm nêu trên, nghiên cứu tập trung phân tích hai mối tác động tương tác bao gồm Support x Workload → Stress và Workout x Workload → Stress.

– Kết quả kiểm định t cho mối tác động Support x Workload → Stress cho giá trị p-value bằng 0.000, nhỏ hơn mức ý nghĩa 0.05, cho thấy tác động điều tiết này có ý nghĩa thống kê. Do đó, biến Support đóng vai trò là biến điều tiết trong mối quan hệ giữa Workload và Stress. Hệ số điều tiết mang giá trị -0.397, nhỏ hơn 0, phản ánh dạng điều tiết tiêu cực, hàm ý rằng khi mức độ Support gia tăng thì mức độ ảnh hưởng của Workload lên Stress sẽ suy giảm.

– Đối với mối tác động Workout x Workload → Stress, kết quả kiểm định t cho p-value bằng 0.969, lớn hơn 0.05, cho thấy tác động điều tiết này không có ý nghĩa thống kê. Như vậy, biến Workout không đóng vai trò điều tiết trong mối quan hệ giữa Workload và Stress. Do không tồn tại tác động điều tiết có ý nghĩa, nghiên cứu không tiến hành diễn giải dấu của hệ số điều tiết trong trường hợp này.

Trong trường hợp người nghiên cứu gặp khó khăn trong quá trình sử dụng phần mềm hoặc phát sinh các vấn đề liên quan đến phân tích biến điều tiết trên SMARTPLS 4, có thể tham khảo các dịch vụ hỗ trợ xử lý dữ liệu nhằm đảm bảo kết quả phân tích đạt độ chính xác và hiệu quả chi phí.

Ngoài ra, để đánh giá chi tiết hơn khoảng tin cậy bootstrap của các mối tác động, người nghiên cứu có thể lựa chọn mục Confidence intervals bias corrected trong menu bên trái của phần mềm. Ví dụ, đối với mối tác động Support x Workload → Stress, ngưỡng dưới của khoảng tin cậy bootstrap là -0.548 và ngưỡng trên là -0.279.

Từ kết quả phân tích biến điều tiết, có thể rút ra các hàm ý quản trị tương ứng như sau:

– Đối với biến Support có tác động điều tiết có ý nghĩa: Khi khối lượng công việc tăng vượt mức tiêu chuẩn, mức độ căng thẳng trong công việc của người lao động có xu hướng gia tăng. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ đồng nghiệp và cấp quản lý có thể làm suy giảm mức độ căng thẳng này. Do đó, trong trường hợp gia tăng khối lượng công việc cho nhân viên, nhà quản lý cần đồng thời tăng cường hỗ trợ trực tiếp cũng như khuyến khích sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các nhân viên nhằm hạn chế tác động tiêu cực của căng thẳng trong công việc.

– Đối với biến Workout không có tác động điều tiết có ý nghĩa: Mặc dù việc duy trì thói quen tập thể dục thường xuyên mang lại lợi ích cho sức khỏe thể chất, kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động này không làm giảm mức độ căng thẳng phát sinh khi khối lượng công việc vượt quá tiêu chuẩn trong bối cảnh nghiên cứu hiện tại.