1. Macro hiển thị chỉ số model fit trong CFA, SEM trên AMOS
Trước hết, cần làm rõ khái niệm macro model fit trong AMOS. Đây là một dạng phím tắt cho phép trích xuất và hiển thị các thông số quan trọng từ phần kết quả output ra ngoài sơ đồ mô hình, giúp người sử dụng tiếp cận thông tin một cách trực quan và tiết kiệm thời gian so với việc xem toàn bộ bảng kết quả chi tiết.
Trong thực hành nghiên cứu, macro thường được sử dụng chủ yếu để hiển thị các chỉ số độ phù hợp mô hình (model fit indices) trực tiếp trên diagram. Nhiều nghiên cứu đã đề xuất các bộ chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình khác nhau. Trong đó, hai công trình có ảnh hưởng lớn và được trích dẫn rộng rãi là Hair et al. (2010) và Hu & Bentler (1999), với các chỉ số thường được sử dụng tương ứng trong macro AMOS như sau:
- Chi-square = \cmin; df = \df
Chi-square/df = \cmindf
GFI = \gfi
CFI = \cfi
TLI = \tli
RMSEA = \rmsea
Ngoài các chỉ số nêu trên, AMOS còn cung cấp nhiều text macro khác phục vụ việc đánh giá độ phù hợp mô hình. Dưới đây là một số chỉ số thường được đề cập trong các nghiên cứu sử dụng phương pháp CB-SEM:
\cmin: Chỉ số Chi-square
\df: Bậc tự do (Degrees of freedom)
\cmindf: Giá trị hàm sai lệch tối thiểu chia cho bậc tự do
\p: Giá trị p gắn với thống kê Chi-square (kiểm định mức độ phù hợp hoàn hảo của mô hình)
\cfi: Chỉ số so sánh độ phù hợp (Comparative Fit Index – CFI)
\gfi: Chỉ số độ phù hợp tổng quát (Goodness of Fit Index – GFI)
\nfi: Chỉ số độ phù hợp chuẩn hóa (Normed Fit Index – NFI)
\rmsea: Sai số bình phương trung bình xấp xỉ (Root Mean Square Error of Approximation – RMSEA)
\pclose: Giá trị p dùng để kiểm định giả thuyết mô hình có mức độ phù hợp gần đúng (RMSEA < 0,05)
\agfi: Chỉ số độ phù hợp tổng quát hiệu chỉnh (Adjusted Goodness of Fit Index – AGFI)
\rmr: Căn bậc hai của phần dư bình phương trung bình (Root Mean Square Residual)
\tli: Chỉ số Tucker–Lewis (Tucker–Lewis Index – TLI
2. Cách chèn macro vào sơ đồ CFA, SEM trong AMOS
Trong phần mềm AMOS, các chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình (Model Fit indices hay Macro Model Fit) không được hiển thị tự động trực tiếp trên sơ đồ CFA hoặc SEM. Do đó, người nghiên cứu cần thực hiện thao tác chèn các chỉ số này một cách thủ công vào diagram để thuận tiện cho việc trình bày và báo cáo kết quả.
Ví dụ minh họa với sơ đồ CFA như hình bên dưới. Trước hết, tác giả tiến hành di chuyển toàn bộ sơ đồ mối quan hệ giữa các biến về phía lề trái của khổ giấy, đồng thời để trống một khoảng không gian ở phía bên phải nhằm chèn thông tin macro model fit. Tùy theo cấu trúc và mức độ phức tạp của sơ đồ trong từng nghiên cứu, người sử dụng có thể linh hoạt sắp xếp bố cục diagram sao cho đảm bảo tính trực quan và dễ theo dõi.
Sau khi xác định vị trí phù hợp để chèn macro model fit, người dùng nhấp vào biểu tượng Figure caption (hiển thị với chữ Title) như minh họa trong hình.
Khi cửa sổ Figure Caption xuất hiện, người nghiên cứu sao chép danh sách các macro chỉ số độ phù hợp mô hình mong muốn và dán vào vùng Caption. Chẳng hạn, trong ví dụ này, các macro được sử dụng bao gồm:
- Chi-square=\cmin; df=\df
Chi-square/df=\cmindf
GFI=\gfi
CFI=\cfi
TLI=\tli
RMSEA=\rmsea
Người dùng có thể tùy chỉnh cách căn lề (trái, phải, giữa), thay đổi cỡ chữ hoặc các thuộc tính định dạng khác trong phần thiết lập. Sau khi hoàn tất, nhấp chọn nút OK để xác nhận.
Quay trở lại sơ đồ CFA, các macro vừa được chèn sẽ xuất hiện trên diagram. Tuy nhiên, tại thời điểm này, các macro mới chỉ hiển thị dưới dạng ký hiệu và chưa thể hiện giá trị cụ thể của các chỉ số độ phù hợp mô hình.
Trong trường hợp kích thước macro quá lớn, hoặc người dùng muốn điều chỉnh lại định dạng như thay đổi cỡ chữ, căn lề hay kiểu hiển thị, có thể nhấp đúp chuột trực tiếp vào macro. Khi cửa sổ Object Properties xuất hiện, toàn bộ các thiết lập liên quan sẽ cho phép chỉnh sửa. Sau khi hoàn tất điều chỉnh, nhấp vào biểu tượng X ở góc trên bên phải để đóng cửa sổ, các thay đổi sẽ được tự động cập nhật.
Để macro hiển thị giá trị cụ thể của các chỉ số, đồng thời kiểm tra tính chính xác của cú pháp macro đã chèn, người nghiên cứu cần tiến hành chạy phân tích CFA hoặc SEM bằng cách nhấp vào nút Calculate estimates như minh họa.
Sau đó, nhấp chọn nút View output để hiển thị kết quả phân tích trên sơ đồ.
Tại bước này, toàn bộ các thông số ước lượng của diagram cùng với các chỉ số model fit từ macro sẽ được hiển thị đầy đủ như hình minh họa. Trường hợp một hoặc một số chỉ số không hiển thị, nguyên nhân thường xuất phát từ hai vấn đề chính:
Thứ nhất, lỗi xung đột phần mềm AMOS. Khi gặp tình huống này, người dùng nên vẽ lại một sơ đồ CFA hoàn toàn mới, sau đó thực hiện lại thao tác chèn macro và chạy phân tích từ đầu.
Thứ hai, lỗi xuất phát từ dữ liệu nghiên cứu. Cụ thể, dữ liệu vi phạm nghiêm trọng các giả định thống kê trong phân tích CFA, dẫn đến việc các chỉ số độ phù hợp mô hình không đạt yêu cầu và không được hiển thị.
Trong trường hợp người nghiên cứu muốn xem đầy đủ và chi tiết các chỉ số model fit gốc, có thể nhấp vào biểu tượng View Text để truy cập sâu hơn vào phần output dạng văn bản.
Toàn bộ các bảng kết quả và các chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình sẽ được trình bày trong mục Model Fit của báo cáo kết quả phân tích.
Xem thêm: Kiểm định độ phù hợp mô hình Model Fit trong CFA
———-
Nguồn tham khảo:
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. and Anderson, R.E. (2010) Multivariate Data Analysis. 7th Edition, Pearson, New York.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.